اسکلت انسان
۱۳۹۴-۱۲-۲۰
مندلیف
دیمیتری ایوانویچ مندلیف
۱۳۹۴-۱۲-۲۲

آلفرد وگنر

در سال 1912 آلفرد وگنر ژئوفیزیکدان و هواشناس آلمانی با ارائه یک سخنرانی وانتشار کتابی با عنوان "منشا قاره ها و اقیانوس ها" نظریه اشتقاق قارهای را برای اولین بار و به طور جدی مطرح کرد. وی بر اساس شواهد گردآوری کرده خود اعتقاد داشت که در گذشته قاره ها توده ای یکدست و به هم پیوسته بوده اند و قاره های جنوبی امروزی در پیرامون قطب جنوب آن زمان و قاره های شمالی نیز در استوا قرار داشته اند. وگنر این مجموعه قاره ای را پانژه آ Pangaea))به معنی "تمام زمین" نامید و اقیانوس دربرگیرنده آن را پانتالاسا ((Panthalassa نام نهاد.
این ابر قاره در حدود 200 میلیون سال پیش یعنی اوائل دوران دوم در مناطق گوناگونی دچار شکستگی شد و قطعات حاصل، از آن زمان به کندی اما پیوسته در حال پراکنده شدن بر روی سطح کره زمین هستند.
الکساندر دوتوا زمین شناس آفریقای جنوبی در سال 1937در کتاب "قاره های سرگردان ما" نظریه جدایش قاره ای را به گونه ای جدید مطرح ساخت که بر اساس آن، در آغاز دو ابرقاره اصلی به نام های لوراسیا Laurasia) )در شمال و گندوانا( Gondwana )در جنوب وجود داشته اند و بین آنها را اقیانوسی به نام تتیس( Tethys) در بر می گرفته است. ابر قاره شمالی در بر دارنده امریکای شمالی، گرینلند، اروپا و آسیا و ابرقاره جنوبی شامل امریکای جنوبی، قطب جنوب، افریقا، ماداگاسکار، هند و استرالیا بود.
در تمام مدتی که وگنر در برلین دانشجو بود برای دریافت درجه ی دکترا در اخترشناسی کار می کرد ، هر گاه امکان می یافت گریزی به کوهستان می زد تا با کوهنوردی و اسکی ، توان خود را افزایش دهد. او امیدوار بود که روزی مجال یابد در گرینلند جزیره ای پهناور و پوشیده از یخ امّا ناشناخته به کاوش بپردازد. در 26 سالگی این فرصت را یافت، و پست خود را به عنوان دستیار مرکز بررسی های هوا نوردی سلطنتی لیندنبرگ ترک کرد و به عنوان یک هواشناسی به گروه اعزامی دانمارک پیوست.
گروه دانمارکی (1908-1906) درشرایطی طاقت فرسا کار خود را انجام داد. در پی این سفر وگنر یک کار آموزشی در هوا شناسی و اختر شناسی در دانشگاه مابورگ به دست آورد و در ژانویه 1912 نخستین اظهار نظر خود را درباره ی جابه جایی قاره ای در دو مقاله ارائه کرد که در انجمن زمین شناسی فرانکفورت و انجمن پیشرفت علوم ماربورگ قرائت شد. این مقاله در اواخر بهار، درست پیش از آن که عازم دومین سفر اکتشافی به گرینلند شود، به چاپ رسید.
در این سفر یک دنده ی وگنر در 16 سپتامبر شکست ولی ظرف یک ماه سلامت خود را بازیافت. نخستین کتاب وگنر ( منشاء قاره ها و اقیانوس ها) در سال 1915 به آلمانی منتشر شد و تا سال 1929 چهار بار تجدید چاپ شد.

شواهد وگنر

در سال 1991 وگنر هنگام جستجو در کتابخانه ماربورگ متوجه شباهت فهرست نام فسیل های گیاهی و جانوری در دو سوی اقیانوس اطلس شد. وی از این اطلاعات شگفت زده شد و شروع به جستجو برای موارد مشابه بیشتر کرد. وگنر به جورشدگی سواحل آمریکای جنوبی و آفریقا توجه کرد و چنین اندیشید که ممکن است شباهت میان جانداران، به دلیل پیوستگی قاره ها در آن زمان بوده باشد. وگنر دریافت که سیماهای زمین شناختی بزرگ مقیاس در قاره های جداشده هنگامی که قاره ها را به هم بچسبانیم، جورشدگی بسیار جالبی را نشان می دهند. برای مثال کوه های آپالاش در شرق امریکای شمالی، ادامه بلندی های اسکاتلند و چینه های سنگی سیستم کارو در افریقای جنوبی، درست هم ارز سیستم سانتاکاتارینای برزیل است.
وی همچنین دریافت که فسیل های یافت شده در نواحی خاص، شرایط اقلیمی متفاوت با شرایط کنونی را نشان می دهند. برای مثال، فسیل های گیاهان حاره ، امروزه در جزیره شمالگانی اسپیتنزبرگن یافت می شوند.

زمین ساخت ورقه ای

در اوایل قرن بیستم نظریه ای به نام جابه جایی قاره ها توسط آلفرد وگنر، هواشناس و زمین فیزیکدان آلمانی عنوان شد که با نظریه های قبلی در مورد ثابت بودن وضعیت قاره ها و اقیانوسها، تضاد داشت . به همین سبب هم، این نظریه در ابتدا با شک و تردید تلقی شد و عده ای حتی آن را به مسخره گرفتند!
در واقع بیشتر از 50 سال زمان لازم بود تا اطلاعات کافی برای تأیید نظریه ی جدید جمع آوری شود تا سرانجام آن نظریه ی ضعیف جای خود را به نظریه ی زمین ساخت ورقه ای بدهد. نظریه ای که برای نخستین بار، دید جامعی درباره ی فعالیت های درونی زمین به دانشمندان می داد.

عقیده ای پیشرفته در زمان خود

وگنر، در کتابی که در سال 1915 منتشر کرد، اصول عقاید خود را شرح داده است. او معتقد به وجود قاره ای عظیم به نام پانگه آ (به معنای همه ی خشکی ها ) است که در حدود 200 میلیون سال پیش، شروع به قطعه قطعه شدن کرد و سرانجام قاره های امروزی را به وجود آورد.
این قاره (پانگه آ) چند میلیون سال بعد مبدل به دو قاره بزرگ لورازیا (laurasia) و گندوانا (Gondwana) شد که اولی شامل آمریکای شمالی، گرینلند و بیشتر قسمتهای آسیا و اروپای امروزی است و دومی آمریکای جنوبی، آفریقا ، قطب جنوب، هندوستان ، استرالیای کنونی را شامل می شده است.
فاصله دو قاره لورازیا و گندوانا را دریایی به نام تتیس (Tethys) پر می کرده است که امروزه دریاهای مدیترانه، مازندران و سیاه را بازمانده های آن می دانند. وسعت این دریای اولیه را هم از روی طبقات چین خورده ای که از جبل الطارق تا اقیانوس آرام امتداد دارند می توان تشخیص داد، زیرا این رسوبات در کوه های پیرنه، آلپ، قفقاز، البرز، اطلس و هیمالیا یافت می شوند.
چیزی از تقسیم شدن پانگه آ نگذشته بود که آمریکا جنوبی و آفریقا نیز به صورت یک قطعه از گندوانا جدا شدند . بعدها با پدید آمدن اقیانوس اطلس جنوبی، این دو قاره نیز ازهمدیگر مجزا گشتند. در حدود 65 میلیون سال قبل اقیانوس اطلس توسعه بیشتری به سمت شمال یافت، استرالیا از قطب جنوب جدا شد و هندوستان نیز شروع به حرکت به سمت شمال و پیوستن به آسیا کرد.

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *