مندلیف
دیمیتری ایوانویچ مندلیف
۱۳۹۴-۱۲-۲۲
رصد آسمان- پارک علمی پروفسور بازیما
علم نجوم
۱۳۹۴-۱۲-۲۳

افزایش آگاهی نسبت به بلوغ

مقدمه

نوجوانی و بلوغ بهار زندگی است و به عنوان مرحله ای از زندگی، پدیده ای نوظهور ولی در عین حال از حیاتی ترین مراحل زندگی انسان است و توأم با تغییرات سریع جسمانی، جنسی، شناختی، روانی و اجتماعی است. تغییرات ناگهانی و سریع در هنگام بلوغ موجب نگرانی و دستپاچگی نوجوانان می شود و در نهایت مشکلات عدیده جسمی، روحی- روانی را ایجاد می نماید. تصویر ذهنی و بدنی نامناسب نوجوان از خود، ابتلا به بیماری های عفونی، اعتیاد، ازدواج های ناموفق، مشکلات زناشویی، حاملگی های زودرس و مخاطره آمیز، صدمات، مرگ و میرها و... از مشکلات و عوارض جبران ناپذیر بحران بلوغ است که توجه به بهداشت بلوغ را می طلبد.
از آنجایی که نوجوانان به ویژه دختران نوجوان که بحران بلوغ را سپری می کنند ازقشرهای آسیب پذیر جامعه هستند و به نیازهای بهداشتی آنها توجه کمتری شده است و با توجه به آنکه برنامه ریزی برای آمادگی دختران نوجوان در روبرو شدن با مسایل بلوغ، نیازمند شناسایی و آموزش نیازهای بهداشتی است لذا بر آن شدیم تا به ارزیابی بحران بلوغ در دختران نوجوان و ضرورت شناسایی نیازهای بهداشتی-آموزشی آنها بپردازیم.

بررسی بلوغ از بعد روانی

دوران بلوغ، دوره پرتلاطم و بحرانی شناخته شده است و پایه گذار بسیاری از مشکلات جسمی، اختلالات رفتاری و رفتار های پرخطر بوده است. نیازهای بهداشتی نوجوانان در چهار سطح وسیع بهداشتی مطرح شده بود و آموزش جنسی از اساسی ترین نیازهای نوجوانان بوده است. اکثریت دختران نوجوان از آگاهی ناکافی، نگرش های مغایر و رفتارهای بهداشتی ضعیف دوران بلوغ و قاعدگی برخوردار بودند. وضعیت بهداشت قاعدگی در بیش از نیمی از دختران نوجوان پایین بوده است. اکثریت دختران نوجوان از آگاهی کافی در مورد تغذیه صحیح برخوردار نبودند و از روش های غلط تغذیه ای استفاده نموده بودند. بی اشتهایی عصبی، خوردن غذاهای آماده (Fast Food )، پرخوری عصبی از فاکتورهای تغذیه ای خطرساز و عادات غلط مربوط به شیوه زندگی نوجوانان بوده است. بیش از نیمی از دختران نوجوان در مورد تظاهرات خلقی و روانی بلوغ نگرش منفی داشتند و دچار احساس شرم، خجالت، اضطراب و نگرانی شده بودند. اکثریت دختران نوجوان به درجات مختلف و بیشتر از پسران افسرده بودند. مهم ترین زمان ارائه به موقع نیاز های آموزشی نوجوان در قبل و طی دوران بلوغ و مطمئن ترین و بهترین منبع اطلاع رسانی دلخواه اکثر دختران، مادران آنها بوده اند. برنامه های مداخله ای آموزشی بلوغ نقش مهمی درافزایش ارتقاء آگاهی، نگرش و عملکرد دختران نوجوان داشته و منجر به بروز رفتار های مطلوب بهداشتی بلوغ شده بود.

بحران بلوغ در دختران و ارزیابی مشکلات بهداشتی-آموزشی نیاز به تفحص و بررسی بیشتر را می طلبد. بررسی ها نشان داده است که دنیای امروز، نوجوان بیشتری نسبت به سایر زمان ها دارد. 25 درصد جمعیت کشور ایران را افراد 10 تا 19 سال تشکیل می دهند. این تعداد، افزون بر 16 میلیون نفر جمعیت می باشد و این امر، اهمیت توجه به این قشر آسیب پذیر جامعه را هر چه بیشتر ضروری می نماید. پرداختن به سلامت نوجوانان از برنامه های دارای اولویت سلامت و پزشکی پیشگیری در دنیا محسوب می شود و سلامت این دوران در ابعاد جسمانی، روانی، عاطفی، معنوی و اجتماعی اهمیت دارد.

دوران بلوغ و نوجوانی دوره ی پرتلاطم و بحرانی است که با تغییرات ژرف روان شناختی، زیست شناسی و اجتماعی همراه است. بلوغ سرشار از تنش های عاطفی و روانی است . نوجوانی که در حال جدا شدن از وابستگی های دوره کودکی و ورود به دوره بزرگسالی است با تضادها و کشمکش های گوناگون روبرو خواهد شد. عدم شناخت نوجوان در رابطه با مسایل این دوره می تواند پایه گذار بسیاری از مشکلات جسمی و اختلالات رفتاری شود. نوجوان تغییراتی در جسم و روح خود احساس می کند، تغییرات ناگهانی و سریع در هنگام بلوغ موجب نگرانی ودستپاچگی نوجوان می شود و در نهایت مشکلات عدیده ی جنسی و روحی، ریشه در این دوران دارد . تصویرذهنی و بدنی نامناسب، مشکلات زناشویی، ازدواج های ناموفق و... ازبحران های رفتاری این دوره است .

بررسي ها بيانگر شناخت صحيح نياز رواني نوجوانان و ارزشيابي کاستي هاي تربيتي عاطفي آنها در جهت رساندن به حداکثر سطح سلامت روان در دوران بلوغ بوده است. بيش از نيمي از دختران نوجوان در مورد تظاهرات خلقي و رواني بلوغ نگرش منفي داشتند (9/56% ). 44% از دختران نوجوان در هنگام بلوغ دچار احساس شرم، خجالت و نگراني شدند. آگاهي و عملکرد دختران نوجوان درباره تغييرات و علايم خلقي- رواني دوران بلوغ بيشتر جنبه منفي داشت. 8/67% از دختران به هنگام بلوغ داراي احساسات منفي مانند اضطراب، نگراني و تمايل به تنهايي داشتند. تصوير ذهني منفي، اعتماد به نفس پایین، ديسترس هاي روحی-رواني، افسردگي و ... از اختلالات روحي-رواني مربوط به بحران بلوغ است که در دختران بيشتر از پسران بوده است. 8/64% از دختران نوجوان به درجات مختلف افسرده بودند،7/63% دارای افسردگی در حد خفیف،5/30% متوسط و 8/5% افسردگی شدید داشتند ،عامل افسردگی در مراحل پیشرفته بلوغ در دختران نوجوان بیشتر و با خطرات بالایی از بروز و تداوم نشانه های افسردگی به همراه بوده است. از آنجایی که ویژگی های بلوغ دختران و شرایط جسمی و روانی آنها و نیازهای مربوطه و از همه مهمتر نقش اساسی که باید در بارداری و تولید مثل داشته باشند بر تمامی دوره زندگی آنها تأثیر بسزایی دارد لذا توجه به بهداشت روانی بلوغ دختران نوجوان اهمیت خاصی می یابد چرا که دوران بلوغ صرفاً تجربه تغییرات فیزیولوژیک برای نوجوان نیست بلکه با پشت سر گذراندن یکسری از تغییرات عاطفی و احساسی به همراه می باشد .

بلوغ مرحله‌ای از رشد انسان است که باعث گذار از کودکی و رسیدن به بزرگسالی می‌شود. فردی که دوران بلوغ را پشت سر گذاشته باشد بالغ نامیده می‌شود و از نظر جنسی، توانایی تولید مثل دارد. بلوغ بیشتر اشاره به تغییرات جسمانی در بدن مرد و زن دارد. این دگرگونی با نام بلوغ جسمانی شناخته می‌شود. علاوه بر آن بلوغ روانی نیز اشاره به رشد روانی و شخصیتی فرد دارد. بلوغ جسمانی معمولاً در دوران نوجوانی اتفاق می‌افتد. بلوغ روانی دیرتر و پس از بلوغ جسمانی روی می‌دهد. بلوغ اجتماعی مرحله تکاملی بلوغ انسان است که موجب تعیین شخصیت اجتماعی فرد می‌شود.

بلوغ و بهداشت

یافته ها نشان داده است که نیازهای بهداشتی نوجوانان در چهار سطح وسیع بهداشتی شامل بهداشت فردی، بهداشت باروری، تولید مثل، فاکتورهای خطر مرتبط با شیوه ی زندگی، سلامت روحی و خشونت است . تحقيق به عمل آمده در برنامه Work shop در خصوص آموزش بهداشت در پاسخ بهتر به نيازهاي بهداشتي نوجوانان (2008) بيانگر ضرورت ارزيابي نيازها و نگراني هاي نوجوانان از طريق تفحص در ميزان آگاهي، نگرش و عملکرد آنها در خصوص بهداشت فردي، بهداشت توليد مثل و جنسي، اعتقادات و باورها، رفتارها و پيامدها بوده است که مي توانست نقش بسزايي در شناسايي نيازهاي بهداشتي نوجوانان و ارائه مداخلات به موقع از سوي سازمانها و مقام هاي مسئول داشته باشد.

بسياري از مشکلات جنسي نوجوان در نتيجه بي اطلاعي از موضوعات جنسي است. بي پاسخ ماندن برخي سئوال ها در ذهن نوجوان، عدم راهنمايي به موقع توسط والدين و مربيان، وجود شکاف نسلي بين والدين و فرزندا‌‌‌ن ، اطلاعات از دوستان و آشنايان، افزايش دسترسي رسانه هاي جهاني و اينترنت در معرض واقع شدن در بمباران تبليغات و رسانه ها از قبيل مدل ها، نقش ها، تصاوير و ... منجر به کسب اطلاعات غلط و منحرف شدن آنها به سمت اعمال رفتارهاي غير بهداشتي مي شود. چرا که اکثر اطلاعات ناکامل، نادرست و داراي نقطه ضعف هاي فرهنگي و اخلاقي بوده که کمک کننده نبوده و نتيجه آن وقوع فعاليت هاي ناسالم، زودرس و غير مسئولانه جنسي است و برخلاف اين عقيده که آموزش جنسي منجر به تجارب جنسي مي شود و مي بايست اذعان نمود اعمال غلط انسان ها ناشي از جهلشان است و اطلاع از يک مسأله به نحو صحيح و در زمان مناسب قطعاً در اجتناب از عواقب وخيم آن، نوجوان را ياري خواهد نمود . بنابراين لازم است که نوجوان نسبت به رفتارهاي جنسي پرخطر اطلاعات لازم را کسب نمايد هرچند که ممکن است به دليل روبرو شدن با حساسيت هاي فرهنگي جامعه با محدوديت مواجه شود . نياز نوجوان دختر به دانش بلوغ و قاعدگي و رفتارهاي صحيح بهداشتي پيرامون آن بوده است. دختران نوجوان به دلايل خاص فرهنگي از دريافت آگاهي صحيح بهداشتي پيرامون بلوغ و قاعدگي محدود شدند که باعث رفتارهاي ناصحيح و غير بهداشتي و بروز عفونت ها مي شود. در تحقيقات به عمل آمده نشان داده شد که وضعيت بهداشت دوران قاعدگي در اکثریت دختران نوجوان در 70% موارد در حد پائين بوده است ، اکثريت دختران نوجوان داراي آگاهي ناکافي، نگرش هاي مغاير و رفتارهاي بهداشتي نادرست دوران بلوغ بودند. ميزان آگاهي دختران نوجوان در مورد بلوغ تنها در 20 % موارد خوب بوده است . سطح نگرش در 4/33 % منفي و در نيمي از موارد بي تفاوت بوده است. بيش از نيمي از دختران نوجوان 1/54 % داراي رفتارهاي بهداشتي ضعيف در مورد بلوغ بودند .

تعریف بلوغ

بلوغ جسمانی به مجموعه تغییرات فیزیکی و فیزیولوژیکی در بدن انسان و سایر جانوران گفته می‌شود که بر اساس آنها، بیشتر بر اثر ترشح هورمون‌های گوناگون، بدن کودک تبدیل به بدن بزرگسال می‌شود. بیشتر این تغییرات جنبه جنسی دارند و به غدد و اندامهای جنسی مرتبط می‌شوند. به همین علت بلوغ باعث ایجاد آمادگی، احساس نیاز و توانایی تولید مثل می‌شود. زمان، فرایندها و نشانه‌های بلوغ در پسران و دختران متفاوت است. جهش بلوغ اصطلاحاً به رشد جسمانی بسیار سریعی گفته می‌شود که معمولاً در اوایل بلوغ رخ می‌دهد که در نهایت موجب افزایش قد، وزن و رشد عضلات بدن می‌شود.بلوغ مرحله ای بحرانی است که در گذر از این دوره، زیربنای زندگی بزرگسالی فرد پی‌ریزی می‌شود. در همة مناطق جهان، با در نظر گرفتن شرایط طبیعی و اجتماعی، دختران زودتر به بلوغ طبیعی می‌رسند، لذا بین دختران و پسران در آغاز بلوغ تفاوت چشمگیری به چشم می‌خورد. شناخت تغییرات جنسی، روحی و اجتماعی این برهة حساس از زندگی دختران حائز اهمیت است. در طول زندگی یک فرد وقایعی رخ می‌دهد که از اهمیت خاصی برخوردار است و به عنوان نقطة عطفی در زندگی از آنها یاد می‌شود. بلوغ یکی از این وقایع است. بلوغ دوره‌ای مابین کودکی و بزرگسالی است که در این دوره تغییرات دینامیک در مغز و غدد بدن، باعث تغییرات جسمانی، روانی و رفتاری در فرد می‌شود.

بلوغ در دختران از سن 9 سالگی تا 16 سالگی در تغییر است. به طور کلی دختران در سن حدود 2 سال زودتر از پسران بالغ می شوند. نژاد، آب وهوا، وراثت، نوع تغذیه، شرایط فرهنگی، روابط عاطفی و اجتماعی موجب میشود که سن بلوغ در دختران تغییر پیدا کند. نخستین نشانه شروع بلوغ در دختران، قاعدگی است که معمولااز نه تا هجده سالگی و زمانی که وزنِ دختران تقریباً به ۵۰ کیلو رسید ( دخترانِ بسیار لاغر دیرتر قاعده میشوند )آغاز می‌شود. بطور متوسط دختران برای نخستین بار در سن سیزده سالگی دچار عادت ماهیانه یا قاعدگی می‌شوند . در دختران بعد از بالغ شدن غده هیپوفیز شروع به ترشح هورمون‌هایی می‌کند که تخمدان‌ها را برای تولید هورمون‌های جنسی زنانه یعنی استروژن و پروژسترون، تحریک می‌کنند. این هورمون‌ها باعث ایجاد تغییرات فیزیکی از جمله بزرگی پستان‌ها و لگن‌ها و رشد موهای عانه و زیر بغل می‌شوند و به دنبال آن، تخمک گذاری و قاعدگی را تحریک می‌کنند. از نظر جسم، با رشد استخوانها و عضلات بدن بویژه استخوان لگن و نیز به دلیل رشد پستانها، جهش بلوغ در دختران به سرعت و در مدتی کوتاه قابل مشاهده‌است. افزایش قد معمولاً تا هجده سالگی ادامه می‌یابد.

دیدگاه شما چیست؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *